15. Meerle in beeld
(Foto:
3 juni 2011)
Meerle is een deelgemeente van de stad
Hoogstraten in de Belgische provincie Antwerpen (arrondissement Turnhout).
Meerle was een zelfstandige gemeente tot
einde 1976.
Meerle heeft een oppervlakte van 24,63 km2
en heeft ongeveer 4000 inwoners.
Voormalig
Raadhuis – Gemeenteplein
(Dit
is het enige gemeentehuis in België welke de naam Raadhuis draagt)
Idem
(Foto:
14 maart 2011)
Idem
(Foto:
14 maart 2011)
Idem
(Foto:
14 maart 2011)
Oude
Rijkswachtkazerne (verbouwd tot woningen) - Strijbeekseweg
Geschiedenis van Meerle:
Wie Meerle binnenkomt, ziet direct dat
deze deelgemeente van de stad Hoogstraten, een zekere ‘alure’
heeft. Het is geen gemeente zoals vele anderen. Dit is zeker te danken aan twee
invloedrijke instanties die gedurende eeuwen zeggenschap over Meerle hebben
gehad, de ene op geestelijk, de andere op wereldlijk vlak.
Stenen
windmolen: De Heimeulen – Heimolenstraat
Het
dak van de molen
(tijdelijk
op de grond voor restauratie? – Foto: november 2006)
Op
6 november 2008 (dus 2 jaar later) ging ik even in Meerle kijken of er nieuwe
ontwikkelingen waren met betrekking tot de Heimeulen.
Maar… helaas.
Het dak van de molen staat nog steeds op
de grond (wel afgedekt) en men is vermoedelijk nog aan het sparen om eens deze
molen in ere te herstellen.
Later ga ik nog wel eens kijken.
Bebouwing
naast de molen
De
Heimeulen, in ere hersteld
(Foto:
18 maart 2010)
Korenmolen
van Dun uit 1895 – Chaamseweg Meerle
De abdij van THORN
De stichteres van het Stift van Thorn,
Hildegondis, gravin van het land van Strijen, had reeds in de tiende eeuw
grondrechten over Baarle,
waartoe Meerle ook behoorde.
Bij de oprichting van het Stift van
Thorn schonk de stichteres deze rechten aan het Stift,
dat de rechten verder zou blijven
uitoefenen tot de vooravond van de Franse Revolutie.
Parochiekerk
Sint Salvator – Gemeenteplein
Idem
(Foto:
14 maart 2011)
Bord
tegen de kerk
(Foto:
14 maart 2011)
Kerkstraat
4
Kerkstraat
47
Villa
Voortman aan de Ulicotenseweg 57
Kapelletje?
aan de Meerledorp
(wie
kan hier iets over vertellen?)
Villa
Lauwers-Dupret aan de Chaamseweg 38
Villa
Lauwers-Dupret in 1924
In
het gehucht Elsacker te Meerle, momenteel zelf deelgemeente van Hoogstraten,
stond aan de Chaamse Weg 38 een statig herenhuis dat de naam “Villa
Lauwers-Dupret” droeg (zie foto). Hier woonde het gezin van
generaal-majoor William Lauwers [zie ook militaire geschiedenis] en Jeanne
Dupret. De plaats was ook bekend als het “Kasteel Elsacker,” omdat
hier vroeger het kasteel van rentmeester Wouter Van den Elsacker, rentmeester
voor de abdij van Thorn die er in 1588 woonde, zou hebben gestaan. Omstreeks
1500 bevond zich hier naar verluid al een schrans, een verdedigd bolwerk waar
mensen in tijde van oorlog hun toevlucht zochten met hun goed en vee. Omstreeks
1700 was het voormalige kasteel een buitenverblijf van de rentmeesters van de
abdij van Thorn. Het bleef in bezit door de familie Van Beeck, rentmeesters van
Thorn, tot aan de dood van Magdalena Van Beeck op 5 januari 1797. Zij was
weduwe van Jan Michael Soreth, rustend kolonel van de Bataafse republiek. Zijn
naam zou verbonden blijven aan de hoeve nabij het kasteel. Na haar dood kwam
het goed in het bezit van Jan Petrus Eeltjens, een familie uit Breda. Bij
erfenis ging het over aan de familie Dupret-Bruggeman uit Brussel op 12 oktober
1860. De eigendom werd vervolgens verdeeld en het huis kwam in 1899 toe aan
William Lauwers-Dupret die het heropbouwde in 1904 en die bij de verhuis
feestelijk werd ingehaald te Meerle.
William
Lauwers werd vermeld in 1910 naar aanleiding van een verlenging met 9 jaar van zijn
jachtrecht op gronden van de kerkfabriek en bij de opstart van de feestzaal
“Ons ’t huis” waarbij gronden werden afgekocht “van
kolonel Lauwers.” William Lauwers werd geboren op 3 februari 1856 te
Antwerpen. Hij overleed op 13 november 1924 te Brussel. Hij werd begraven in
het familiegraf Lauwers-Dupret bij Sint-Salvator te Meerle.
-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-
Chaamseweg 13
(Foto:
Café
Het Zonnetje
Café
De Posthoorn
In het Stift, dat kan vergeleken worden
met een adelijk begijnhof, mochten slechts rijke dames binnen die over minstens
acht wapenkwartieren beschikten. In de 16e eeuw waren er onder meer leden van
de familie van Lalaing in Thorn. Over Meerle had het Stift - langs Baarle om -
het patroonsrecht en het persoonsrecht, waardoor Thorn als het ware meester en
zelfs eigenares was van de parochie Meerle, waarbij de pastoor een soort
plaatsvervanger was van de abdij. De parochie Meerle hoorde oorspronkelijk tot
de parochie Sint Remigius te Baarle. De mensen van Meerle moesten dus
oorspronkelijk naar Baarle, over de heide, naar de kerk. Omwille van de afstand
werd er dan een kerkje te Meerle gebouwd, einde 1100, de oorsprong van een
afzonderlijke parochie. Ook daarna bleef het Stift een grote zeggenschap behouden.
Het inde er tiendenrechten, maar diende eveneens te zorgen voor het onderhoud
van de altaren in de kerk en het hoogkoor. Meerdere malen werd hierover tussen
de parochie en het Stift geprocedeerd, tot voor de hoogste rechtsinstantie van
onze provincie. De conclusie van de invloed van Thorn voor Meerle is echter nog
gunstig: een prachtige kerk, een mooie tiendenklok en een adellijke glans over
de gemeente.
Parochiezaal
– Gemeenteplein
Idem
(Foto:
14 maart 2011)
Oude
melkerij (verbouwd tot appartementen) – Hazeweg
Idem
(Foto:
14 maart 2011)
Chiro
- Gemeenteplein
Het graafschap Hoogstraten
Op wereldlijk vlak hoorde Meerle tot
het “land van Hoogstraten” en dit reeds in de 13e eeuw. Met Hoogstraten
en andere gemeenten hoorde Meerle alzo aan de familie Gemmenich, van Cuyck, van
Borselen, Culemborg en De Lalaing. In 1518 werd Meerle mee opgenomen in het
graafschap Hoogstraten, waar aan het hoofd de machtige Graaf van Hoogstraten,
Antoon I De Lalaing, stond. Deze periode was een bloeiende tijd voor gans de
streek. Later volgden voor het Land van Hoogstraten minder aangename jaren, de
tachtigjarige oorlog, waarin ook Meerle betrokken werd. In 1740 werd het
Graafschap Hoogstraten, onder de prinsen van Salm-Salm, verheven tot Hertogdom
Hoogstraten.
Vrije
Basisschool De Klimtoren (1) - Gemeenteplein
Vrije
Basisschool De Klimtoren (2), speelplaats - Gemeenteplein
Schoolgebouw
– Gemeenteplein
(Foto:
14 maart 2011)
Ook Meerle hoorde daarbij, tot aan de
vooravond van de Franse Revolutie, waardoor ook Meerle een gewone gemeente
werd, zoals alle gemeenten in ons land. Op het vlak van het gerecht hoorde
Meerle gedurende al die jaren tot de buitenbank van Hoogstraten, een
Schepenbank bestaande uit schepenen afkomstig uit de dorpen van het Land van
Hoogstraten, die recht sprak volgens het recht van Zandhoven. Minder belangrijk
dan de banden met Hoogstraten waren de banden met Breda. De Heren van Breda
kenden Meerle het best voor het lekkere wild dat er geschoten kon worden.
Meerdere malen lezen wij dat Meerlenaren naar Breda togen om er de heer te
verrassen op verse konijnen en fazanten. De wereldlijke macht van de Graven van
Hoogstraten heeft een stempel gedrukt op Meerle. De graven waren immers bevoegd
om samen met de parochianen, de koster-schoolmeester aan te stellen. Wie had er
in die dagen meer invloed dan de schoolmeester, de meest wijze man van gans de
gemeente.
Pand
op het Gemeenteplein (naast het voormalige Raadhuis)
Pand
achter de kerk op nummer 12
Huis
op Gemeenteplein
De eerste Graaf van Hoogstraten, die in
de jaren 1520 tot 1545 de kerk van Hoogstraten liet bouwen, zal zeker ook in Meerle
een invloed gehad hebben bij het bouwen van de nieuwe kerkdelen rond de jaren
1530. Het is bovendien alom bekend dat de kapel van Meersel-Dreef werd
opgetrokken dank zij Heer Jan van Cuyck, Heer van Hoogstraten.
Heimolenstraat
6
Huize
Jansen–van Bavel - Meerledorp
De
Voorthoeve – Voort, nummer 10
Den
Brasem – Kerkstraat, nummer 14
Villa
aan de Strijbeekseweg
Boerderij
aan de Heerle
Hof
van Percy aan de Heerle nummer 76
Café-Restaurant
“De Douanier” aan de Strijbeekseweg
Aanvulling:
18 maart 2010
Ulicotenseweg
61
Klein
Eyssel 25
Klein
Eyssel 28
Klein
Eyssel 30
Aanvulling:
14 maart 2011
Het dubbelfietspad langs de
Strijbeekseweg – al jarenlang een doorn in het oog
(maar…
men is begonnen met een nieuw fietspad)
Brandweerkazerne
Gemeenteplein
Ulicotenseweg
Kerkstraat
Mijn indruk van Meerle: Meerle is een
alleraardigst dorpje, zo’n 10 kilometer ten zuiden van Ulvenhout. Je kunt
dus ook zeggen dat het een buur van ons is. Maar wel een ‘wereld van
verschil.’ Je komt er via de Strijbeekseweg, die loopt van Ulvenhout naar
Hoogstraten. Halverwege heb je dan Meerle. Een redelijk drukke weg. Doch om
echt in Meerle(dorp) te komen moet je op een bepaald moment links af. Je rijdt
dan door de Kerkstraat naar het Gemeenteplein alwaar de kerk staat, alsmede het
voormalige (prachtige) Raadhuis. De Kerkstraat kun je dé Dorpsstraat van
Meerle noemen. Met links en rechts hiervan mooie en oude huisjes en af en toe
een winkel er tussenin. Een typisch Belgisch straatje en allemaal heel
sfeervol. Voor zo’n klein plaatsje zijn er toch best wel wat
bezienswaardigheden. Ik had toch enkele uren nodig om alles op beeld vast te
leggen en het verveelde me geen moment. De verkeersader door het dorp is niet
al te druk en geeft een doorgaande verbinding naar Chaam enerzijds en naar
Ulicoten anderzijds. Meerle kent ook een prachtige omgeving, zowel landelijk
als heel bosrijk. Zeker een aanrader te noemen voor een bezoek.
Meerle heeft ook een eigen website. Ga naar: www.meerleonline.be
Voor artikelen over Meerle