New Page 1

67. Oud Gastel in beeld

Oud Gastel is een dorp in de gemeente Halderberge in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.

Voor de gemeentelijke herindeling van 1997 vormde Oud Gastel samen met Stampersgat de gemeente Oud en Nieuw Gastel.

Het dorp staat bekend om de Campina fabriek, de 15e eeuwse kerktoren van 72 meter hoog en de jaarlijkse triatlon die in het laatste weekend van juni georganiseerd wordt door werkgroep ‘t Veerke.

Kerk van Oud Gastel

Kerkstraat 9

Pand in de Veerkensweg

Dorpsstraat 22

Dorpsstraat 95

Het dorp Oud Gastel is een heus lintdorp, de lengte (zuid-noord) is 4 km, de breedte is een stuk minder, (oost-west) 1 km.

De belangrijkste straten zijn de Roosendaalsebaan, Moleneind, Kerkstraat, Markt, Dorpsstraat en de Rijpersweg.

Deze straten sluiten op elkaar aan en zorgden voor de oude tramverbinding van Roosendaal naar Willemstad en vv.

De bebouwing aan de westelijke kant van deze straten is tegen een dijk aangebouwd.

Op sommige punten is het verschil in hoogte: 1 meter.

Hoe dichter bij de kerk, hoe hoger het verschil wordt.

Dorpspomp Markt

Kerkstraat 7

Voormalig café “Onder de Toren” aan de Markt

Dorpsstraat 44

Zicht in de Meirstraat

Zicht in de Rijpersweg

Geschiedenis:

Het is moeilijk te bepalen wanneer de geschiedenis van Oud en Nieuw Gastel begint.

Voor zover dit uit historische bronnen kan worden nagegaan moet Gastel in het begin van de twaalfde eeuw zijn ontstaan.

Er stond toen reeds een kleine kapel of kerkje.

Het grondgebied van het dorp behoorde van oudsher tot het Oude Land van Breda.

Arnold van Leuven, heer van Breda, bestuurde dit Oude Land dat voor een groot gedeelte uit woeste gronden bestond.

Zicht in de Dorpsstraat (1)

Zicht in de Kerkstraat

Historisch pand op de Markt

Dorpsstraat 50

“In De Drie Snoeken”

Zicht in de Julianastraat

Bij oorkonde van december 1275 schonken Arnold van Leuven en zijn echtgenote Elisabeth aan de Abdij van St. Bernard op de Schelde van de Orde der Cisterciënsers, de gehele novale tiende in de parochie Gestele, het Barlebos en tweehonderd bunders moer die naast dat bos lagen.

Deze schenking omvatte buiten het Gastelse gebied ook nog de gronden van Oudenbosch en Hoeven.

In deze oorkonde werd voor de eerste maal de plaats Gestele genoemd, dat later is verbasterd tot Gastel.

Vermoedelijk is deze naam gegeven door kolonisten, uit Vlaanderen hierheen gebracht door de cisterciënzer monniken van St. Bernard voor de ontginning der gronden en het aanleggen van dijken.

Zicht in de Dorpsstraat (2)

Dichtgetimmerd pand naast de kerk – Kerkstraat

Bottelier ’t Raadhuis - Dorpsstraat 9

Zicht in de Koelestraat

Parkje aan de Parkstraat

In de zestiende eeuw werd in de nabijheid van Gastel, in de in 1551 aangelegde polder Heer Jansland, een nieuwe parochie gesticht,

die Nieuw Gastel werd genoemd.

In 1583 werd door toedoen van het Staatse leger de polder met het dorp onder water gezet om de oprukkende Spanjaarden tegen te houden.

Pas negen jaar later werd de polder weer drooggelegd.

Van het dorp, dat lag op het kruispunt Barlaqueseweg en Sint Antoinedijk, was weinig overgebleven en werd niet meer opgebouwd.

Zicht in de Dorpsstraat (3)

Monumentaal pand tegenover de kerk

Dorpsstraat 11

Dorpsstraat 56

Veerkensweg 1

In 1810 werden Oud en Nieuw Gastel (met dit laatste dorp werd eigenlijk Heer Jansland bedoeld) samengevoegd tot één gemeente en werd Stampersgat ingelijfd. De bevolking van de gemeente hield zich vooral bezig met landbouw.

Tot het midden van de negentiende eeuw werd er in het gebied veel meekrap geteeld, een plant waarvan de wortel een kostbare rode kleurstof opleverde.

Na die tijd hebben verschillende suiker- en zuivelfabrieken zich in Oud en Nieuw Gastel gevestigd.

Dorpsstraat 55 en 57

Bistro “Ut Pandje” - Kerkstraat 2

Nederlands Hervormde Kerk in de Dorpsstraat 13

uit 1811

Dorpsstraat 70

Fietsenzaak – Kerkstraat 29

Festiviteiten op de Markt op 3-juni-2007

Mijn indruk van Oud Gastel: Op zondag 3 juni jl. ging ik voor een wandeling naar Oud Gastel. Daar ben ik vaak doorheen gereden, doch stapte nooit af. Halverwege de Kerkstraat zag ik dat er een afzetting was. Afgesloten voor doorgaand verkeer. Ik was bang dat ze met een wielerronde bezig waren. Want dan kun je het met foto’s maken wel vergeten. Toen ik op de Markt arriveerde zag ik dat er festiviteiten gaande waren. Midden op de Markt was een zandbed aangebracht alwaar ze met strandvoetbal bezig waren. Daaromheen waren een aantal attributen opgesteld voor de jeugd, zoals een springkussen en dergelijke. Dus, foto’s maken van objecten op de Markt bleek een moeilijke zaak te gaan worden. Doch, ik kon wel praktisch overal bij. Jammer is dat op sommige belangrijke foto’s delen zichtbaar zijn van de feestattributen. Bij een volgend bezoek zal ik deze foto’s vervangen, zonder al die ‘toeters en bellen’ eraan. Zo’n evenement zorgt natuurlijk wel voor een goede sfeer in het dorp, want het was te merken dat een ieder goed ‘gemutst’ was. Net voorbij de Markt begint de Dorpsstraat en die leek wel uitgestorven. Logisch natuurlijk, want iedereen was op de Markt aanwezig. Ik kon dus ongestoord een flink aantal foto’s maken en juist in die Dorpsstraat staan een flink aantal historische panden. Dat kwam dus goed uit. Uiteraard heeft Oud Gastel ook nieuwbouwwijken, maar het meeste wat er staat is toch echt wel uit vroegere tijd. Als je in de Kerkstraat begint met je wandeling, ben je pas ’n uur later aan het eind van de Rijpersweg en het zijn praktisch alleen maar oude panden. Kortom: Oud Gastel vind ik een prachtig dorp om te bewandelen en horeca is er ruim voldoende. Om nog even terug te komen op die Markt, alwaar ze bezig waren met die gezelligheidsactiviteiten: op het moment dat ik rondom de kerk een aantal objecten wilde fotograferen ging net de kerk uit en heb ’n kwartier moeten wachten tot de laatste kerkganger uit het zicht was verdwenen. Het is een toevalligheid die mij vaak overkomt als ik foto’s wil maken. Dat had ik al ’n keer omschreven in een ander verhaaltje op deze site.

Aanvulling:

(25-8-2008)

Commissaris van der Hartenbrug

Restaurant ’t Gastels Veerke – Gastelsedijk Zuid 8 (1)

Restaurant ’t Gastels Veerke – Gastelsedijk Zuid 8 (2)

Zicht in de Veerkensweg

Aanvulling:

(11 september 2008)

Historisch pand op de Markt

Zicht op de Markt

Zicht in de Kerkstraat

Dorpspomp op de Markt

Loods aan de Rijpersweg

Zicht in de Rijpersweg (richting Stampersgat)

Hoek: Gastelsedijk Zuid/Havendijk

Aanvulling:

(27 augustus 2009)

Kerkstraat 67

Alarmfase 1 voor de monumentale omheining!

Party-, Congres- en Sportcentrum ’t Veerhuis – Veerkensweg 22

Pluspunt “De Markenlanden” – Veerkensweg 13A

Kapel achter het Pluspunt “De Markenlanden”

Oorlogsmonument aan de Beemd

Aanleunwoningen aan de Beemd

2 gevaarlijke verkeerssituaties voor fietsers:

Dubbel fietspad langs de Oudenboscheweg (tussen Oudenbosch en Oud Gastel)

Idem, een stukje verder

Moleneind 2

Aanvulling:

(10 mei 2010)

Mark-Vlietkanaal

Aanvulling:

(18 mei 2010)

Rolleweg

Oudendijk 38

Voetbalvereniging SC Gastel – Oudendijk 1B

Kerkstraat 67 (net na de bomenkap)

Veldkapelletje aan de Roosendaalsebaan

Gedeelte van het Schippersinternaat – Oud Gastel

(Foto: Broeder Casimiro Kuypers – ca. 1982)

Toelichting:

Ik heb nog twee foto’s van Oud Gastel. Daartoe eerst een verhaal. In September 1941 ging ik naar Huijbergen naar het juvenaat. In november werden we door de Duitsers eruitgegooid. Ze hadden het hele complex nodig voor onderkomens voor luchtmachtpersoneel van Woensdrecht, vanwaar uit heel wat geallieerde vliegtuigen werden aangevallen en afgeschoten. Zie daartoe de twee trilogies van Ab. B. Jansen. Wij kregen onderdak op de St. Franciscuskweekschool aan het Dr. Jan Ingenhouszplein te Breda. Het daarop volgend jaar mei werden we ook daar eruit geschopt; men had het gebouw nodig als hospitaal. Blijkbaar ging het de mof toch niet al te best en kregen ze steeds meer verliezen te verwerken. Het gebouw is overigens nooit gebruikt en we kregen deze na de bevrijding weer terug. Ergens beneden hadden Polen een onderkomen en op de speelplaats hadden ze wat voertuigen staan. De kwekelingen kregen onderkomens in de Leuvenaarstraat en de Nieuwe Dieststraat (het Willibrordushuis voor voogdijkinderen). Het was een naargeestige bedoening aldaar, meer een soort gevangenistoestand. De hele hap is intussen verdwenen en ik herkende niets meer uit die tijd toen ik vorig jaar daar een kleine rondwandeling gemaakt heb.

Wij van het juvenaat verhuisden toen naar Oud Gastel, waar een schipperskinderen-internaat ongebruikt stond. Daar heb ik dan ruim een jaar doorgebracht: mei 1942 - eind juli 1943. Het juvenaatsleven zat er toen voor mij op en ik ging naar de Leuvenaarstraat/Nieuwe Dieststraat complex als kwekeling. Het geheel van Oud Gastel is al lang geleden onder de slopershamer gekomen. Ik heb indertijd nog een foto gemaakt, toen een groot deel van de bouw er nog stond. Ik heb die foto zo gemaakt, dat men niet ziet, dat de linkervleugel, waarin de toneelzaal met daar boven kapel en cellen van de broeders stonden, toen al afgebroken was. Ik vermoed dat die foto ook in 1982 gemaakt is. Op de vrijgekomen ruimte zijn bejaardenwoningen gebouwd. Als herinnering aan het internaat heeft men de beide bomen die voor de ingang stonden, gehandhaafd. In mijn tijd lag er naast deze afgebroken vleugel nog een strook grond waar groente verbouwd werd. Dit alles is verdwenen en heeft plaatsgemaakt voor een nieuwe straat waarvan het begin op de foto te zien is. Op het internet heb ik nog naar foto’s hiervan gezocht, maar niets gevonden. Wél had men het altijd maar over dat complex aan de overkant van de straat: bejaardentehuis, ziekenhuis en ooit ook nog klaslokalen. Ook die verdwenen. Alleen de kapel is gehandhaafd en doet dienst als weekendkerk. (Broeder Casimiro Kuypers).