New Page 1

27. Rijen in beeld

Rijen was een buurtschap van Gilze. Hierin kwam verandering toen dit dorp in 1464 een kapel kreeg en in 1524 verheven werd tot zelfstandige parochie. Het is ook vanaf dit moment dat de dubbele naam Gilze en Rijen voor de huidige gemeente in gebruik is.

Naast de landbouw kwam in de 19e eeuw de leerlooierij op gang. Leerlooien werd destijds nog als nevenactiviteit uitgeoefend op de boerderij. De officiële ingebruikname van de spoorlijn Breda-Tilburg op 1 oktober 1863 betekende vooral voor Rijen een mogelijkheid tot verdere uitbreiding van de industrie. De spoorlijn garandeerde immers de aanvoer van grondstoffen. Daarnaast maakte de toepassing van snelwerkende extracten (waardoor het looiproces aanzienlijk kon worden verkort) het gebruik van machines in de 19e eeuw mogelijk. Er ontstonden leerfabrieken. De leerlooierij vormde weer de basis voor de schoenindustrie. Sinds het begin van 1900 werd de productie van schoenen geconcentreerd in een aantal grote of kleine fabrieken. Voor die tijd werden de schoenen handmatig door thuiswerkers in elkaar gezet.

In de gemeente bestonden ook enkele steenbakkerijen. De steenfabriek in Rijen was het eerste bedrijf van enige omvang, dat zich na de aanleg van de spoorlijn hier vestigde. Het is de grootste en meest moderne steenfabriek in Noord-Brabant geweest. Nu is deze fabriek gesloten. Naast de schoen- en lederfabrieken vestigde zich in 1908 de N.V. Electrische Weegwerktuigenfabriek (nu Ericsson Telecommunicatie B.V.) in Rijen.

Winkelcentrum “De Laverije” - Hoofdstraat

Zicht in de Hoofdstraat

Huizenblok in de Hoofdstraat, nabij de kerk

Maria Magdalenakerk (1906) – Hoofdstraat

Huizenblok – Hoofdstraat, nabij de kerk

Dekenaat De Baronie – Hoofdstraat

Zicht in de Mariastraat

Restaurant ’t Boerke – Hoofdstraat

Van Gorp Lederfabriek – Hoofdstraat

Bedrijf van Toon Seelen (voormalige Lederfabriek) – Heistraat 5A

Winkeltje in de Heistraat

Lederfabriek “NOVA RIJEN B.V.” – Heistraat 10

Pizzeria Jaffa – Heistraat

Hoofdstraat 114 en 116

Stan Wens “Portas” – Riekevoort 18

Voormalige Lederfabriek – Hoofdstraat 117

3 panden in de Hoofdstraat 129-131-133

Contour Glasbuigerij (Voormalige Lederfabriek) – Hoofdstraat

Dankkapel – hoek: Hoofdstraat/Hoeksestraat

Huis – hoek: Hoofdstraat/Hoeksestraat

Panden aan de Hoofdstraat nummers 136 en 138

Voormalige Lederfabriek – Hoofdstraat 83

Zicht op Burgemeester Sweensplein

Villa in de Margrietstraat 2

Turkse Moskee in de Margrietstraat

Hoofdingang R.K. Basisschool Sint Jozef – Kloosterstraat

R.K. Basisschool Sint Jozef – Tuinstraat

Standbeeld “De Looier” – Hoofdstraat

Voormalige Lederfabriek – Pastoor Gillisstraat

Zicht in de Mangrovelaan

Schoorsteen (uit 1912) als monument tussen nieuwbouw, achter winkelcentrum: “De Laverije”

NS-station uit 1915

Voormalige Lederfabriek: “Noord Brabant” (1947-1959) – Julianastraat

Ericsson Telecommunicatie B.V. – Julianastraat

Mijn indruk van Rijen: Rijen is een dorp, of misschien beter gezegd: een stadje, precies tussen Breda en Tilburg in. Doch, Tilburg is zo enorm aan het uitbreiden richting west, dat het over enkele jaren opgeslokt zou kunnen gaan worden door Tilburg. Tilburg had zijn wolindustrie en Rijen zijn lederindustrie. Voor beide industrieën werden er destijds een aantal fabrieken neergezet, die enigszins qua uiterlijk op elkaar leken. Rijen was rondom het jaar 1900 slechts een soort van buurtgemeenschap van Gilze. Van de meest interessante dingen heb ik wat ‘plaatjes geschoten,’ maar echt veel oude en/of historische gebouwen kon ik er helaas niet vinden. Het meeste is van na het jaar 1900. Vóór deze tijd was Rijen slechts een vrij lange straat, wat ze nu noemen de Hoofdstraat, met mogelijk nog wat bebouwing daar vlak omheen. Persoonlijk gezien vind ik het altijd aardig als ik een dorpje bezoek, waarbij ‘de oudheid’ er zo’n beetje van afstraalt.

Het eerste wat mij in Rijen opviel, was het toch wel prachtig uitziende winkelcentrum: “De Laverije.” Het deed mij een beetje denken aan het winkelcentrum van Oosterhout, toch zeker qua architectuur. Ik zag dat het ook overdekt was en ben even naar binnengelopen. Doch, het valt een beetje tegen. Een soortement van passage met rechts en links praktisch alleen maar grote zaken, waaronder enkele supermarkten. Er zitten wel grote glazen ramen voor deze bedrijven, maar het enige wat je ziet zijn winkelende mensen die staan af te rekenen aan de diverse kassa’s. Dus niks heerlijk etalages bekijken, zoals in Oosterhout. Het viel me ook op dat het er helemaal niet druk was.

Achter het winkelcentrum zijn een groot aantal nieuwbouwwoningen neergezet, waarvan een groot aantal, ondanks wel bewoond, te koop staan aangeboden. Het ziet er allemaal wel mooi uit. Een stukje verder op een pleintje kwam ik een aardig tafereeltje tegen. De oude schoorsteen van de vroegere lederfabriek van Van der Steen stond hier nog. De fabriek was uiteraard allang gesloopt, maar deze schoorsteen was gerestaureerd en staat te pronken midden op het pleintje. Een knap stukje werk van de ‘heren planologen.’

Ook hier heb ik mijn wandeling weer beperkt tot de Hoofdstraat, met af en toe een bezoekje in een zijstraat, want ik zag al gelijk dat een stukje verder er allemaal nieuwbouw was en daar was ik niet voor gekomen. Op het moment dat de Sint Jozefschool uitging was ik daar toevallig ook ter plaatse. Het lijkt wel of deze school de enige is van Rijen, wat een drukte met kinderen! Het zal zeker wel de grootste school van Rijen zijn.

Mijn algemene indruk in samenvatting: Rijen is zeker geen dorp meer. De Hoofdstraat, Stationsstraat en Julianastraat – die in elkaars verlengde liggen - zijn een redelijk drukke verkeersader en daar zijn voornamelijk de wat oudere panden te vinden. Bezijden het dorp ligt nog het vliegveld Gilze-Rijen en niet te vergeten de prachtige bossen. Op een later tijdstip zal ik nog een wandeling maken in dit buitengebied, ook wat ik verder nog tegen zal komen en zal dit artikel zeker nog wat uitbreiden.

Aanvullingen: