130. Tholen in beeld

Tholen is een stad op het eiland Tholen, in de gemeente Tholen, in het oosten van de Nederlandse provincie Zeeland.

Het is gelegen aan de westkant van het Schelde-Rijnkanaal, dat de grens vormt met de provincie Noord-Brabant.

Tholen was een zelfstandige gemeente tot 1971 en telde 7653 inwoners op 1 januari 2007.

De plaats ontstond in de 13e eeuw bij een tol aan de Eendracht en verwierf in 1366 stadsrechten.

Stadsbeeld

Tholen heeft een historische stadskern, die nog steeds grotendeels omringd is door wallen en vesten.

De stadskern wordt daarnaast gedeeltelijk begrensd door een haven.

Het gebied binnen de vesten is sinds 1991 beschermd stadsgezicht.

Het stadsbeeld wordt gedomineerd door de Grote- of Onze Lieve Vrouwe kerk, een Kruisbasiliek in de Brabants gotische stijl,

mogelijk ontworpen door Evert Spoorwater, een Brusselse bouwmeester die in de Nederlanden vaak betrokken was bij de bouw van kerken in deze stijl.

De bouw van de kerk is in circa 1404 gestart.

Op de plaats van het huidige middenschip kende de kerk een voorganger van onbekende bouwdatum die rond 1360 gesloopt is.

De toren is 49 meter hoog en het grondvlak is een zuiver vierkant van 8,50 meter.

De straalkapellen van het koor zijn nooit afgebouwd, wel zijn de fundamenten gelegd en is bij het noordkoor aan de buitenkant een muuraanzet zichtbaar.

Opvallend detail: de buitenzuilen van de koorkerk zijn dus ooit gebouwd als binnenzuilen.

Een ander opvallend gebouw is het voormalige stadhuis uit de 15e eeuw, dat ontworpen is vanuit de beroemde architectenfamilie Keldermans.

In dit stadhuis hangt het oudste carillon-klokje van Nederland, eveneens uit de 15e eeuw.

Het stadsbeeld wordt verder bepaald door molen De Hoop, die op een van de wallen is gebouwd.

Een ander historisch gebouw is de herbouwde Gasthuiskapel.

Aan de Markt staat een rooms-katholieke kerk uit het begin van de 20e eeuw.

Aan de noordkant van de bebouwde kom ligt over het Schelde-Rijnkanaal de Tholense brug, een witte boogbrug.

Over deze brug ligt de provinciale weg N286.

Deze weg is de belangrijkste ontsluiting van het eiland Tholen.

Ten zuiden van de brug ligt de haven van Tholen, in een bocht van de voormalige kreek de Eendracht.

Deze bocht is, bij het graven van het Schelde-Rijnkanaal in de jaren ‘70, aan de noordelijke kant afgedamd.

In 2005 is hier de opvallende wijk Waterfront voltooid, met villa’s en appartementen direct aan het water.

Ter hoogte van de oude stadskern ligt de jachthaven met een historisch scheepswerf.

Aan de zuidkant van de haven, bij de aansluiting met het Schelde-Rijnkanaal, is een vluchthaven voor de binnenvaart over dit kanaal.

Tussen de jachthaven en het centrum liggen nog enkele restanten van voormalige oesterputten.

De oesterteelt verdween echter uit Tholen bij de voltooiing van de Oesterdam, toen het zoute water in de voormalige Eendracht zoet werd.

Bij de voltooiing van de Oesterdam verloor de haven van Tholen ook haar functie als vissershaven,

hoewel er nog steeds een aantal visserschepen liggen gemeerd.

Bij de Bergsediepsluis in de Oesterdam is een buitenhaven voor visserschepen.

Zicht op de jachthaven “Eendracht”

Scheepswerf Fa. M. van Duivendijk – Contre Escarpe 1

Deurlo-Tholen - Mossel- en Vishandel – Contre Escarpe 11

Eendrachtsweg, met links de jachthaven

(Foto: 2 mei 2011)

Zicht in de Wal

Zicht in de Vischstraat

Zicht in de Stoofstraat

Zicht op het stadhuis uit 1460 - Hoogstraat

Stadhuis aan de Hoogstraat

Bordes stadhuis uit 1758

Post en Telegraafkantoor (1) – Hoogstraat

Post en Telegraafkantoor (2) – Hoogstraat

Historisch pand naast het stadhuis – Hoogstraat

Zicht in de Brugstraat

Uitbreidingen

Tholen wordt op kleine schaal steeds meer uitgebreid met nieuwe woonwijken en industrieterreinen.

Behalve de eerder genoemde voltooiing van de wijk Waterfront wordt er in 2005 ook gebouwd aan de wijk Stadszicht.

Ook het industrieterrein Welgelegen wordt steeds meer uitgebreid.

Opvallend in de wijk Stadszicht is de nieuwbouw van de Rehobothkerk van de Gereformeerde Gemeente, voltooid in 2003.

In deze kerk is een gereconstrueerd historisch Van Oeckelen-orgel uit Groningen aanwezig.

Dit is overigens niet het enige historische orgel in Tholen, het Van Dam-orgel (1832) in de Grote Kerk heeft zelfs een monumenten-status.

Toerisme en omgeving

De omgeving van Tholen is een polderlandschap met vele dijken.

Er worden onder andere aardappelen en graan verbouwd.

De omgeving van Tholen staat ook bekend om de teelt van snijbloemen.

Toeristen kunnen het historische stadscentrum bezichtigen en de Oosterschelde en het Zoommeer bezoeken.

Aan de Oesterdam ligt het recreatieterrein “de Speelmansplaten” vanwaar onder andere verschillende watersporten kunnen worden bedreven.

Ook de duiksport wordt bij de Oesterdam regelmatig bedreven.

De Oosterschelde en het Zoommeer zijn zeer vogelrijk.

Ook het historische centrum en de bossige, heuvelachtige omgeving van Bergen op Zoom zijn toeristische bestemmingen in de omgeving van Tholen.

Zicht in de Dalemsestraat

Gasthuiskapel – Kerkstraat 12

Historische panden hoek: Kerkstraat – Markt

Idem

Historisch pand hoek: Kerkstraat – Markt (uit 1619)

Zicht in de Kerkstraat

Kerkplein 1

Idem

Onze Lieve Vrouwe Kerk

Idem

Idem

Regentessestraat 46-48-50

Hemelvaartkerk - Markt

Wapen en vlag

Het wapen van Tholen is van goud en gevierendeeld in twee rode en twee zwarte leeuwen.

De schildvoet is van goud en beladen met een zwarte kogge, waarvan de mast over het wapen doorloopt tot tussen de leeuwen.

Het schild is gedekt door een gouden kroon met vijf fleurons.

Het werd als gemeentewapen bevestigd op 31 juli 1817 en na de gemeentelijke herindeling van 1971 in aangepaste vorm overgenomen

door de nieuwe gemeente Tholen.

De vlag bestaat uit een horizontale gele baan, de kleur van het wapenschild, met aan beide zijden een baan van rood, wit en blauw.

De vlag, die in de 17e eeuw al bekend was, werd op 4 september 1962 door de gemeenteraad vastgesteld als gemeentevlag.

Na de herindeling van 1971 werd het de vlag van de nieuwe gemeente Tholen.

(Wikipedia)

Panden aan de Markt – Westzijde

Zicht op de Markt

Panden aan de Markt – Oostzijde

Markt 17

Hoek: Brugstraat/Hoogstraat

Zicht in de Venkelstraat

Zicht in de Paulinastraat

Muziektempel op de Markt

Dorpspomp op de Markt

Hoefstal op de Markt

Idem

Molen “De Verwachting” – tijdens restauratie

Het dak van de molen

Walmolen “De Hoop” – uit 1736

Tekst tegen de molen

Zicht in de Oudelandsepoort

Zicht in de Oudelandsestraat

Dalemsestraat 15

Dalemsestraat 13

Dalemsestraat 16

Dalemsestraat 63

Zicht in het laatste stukje van de Dalemsestraat

Hoek: Eendrachtsweg – Bakstraat

Zicht in de Bakstraat (richting Brugstraat)

Zicht in de Brugstraat

Monumentaal pand in de Brugstraat

Hoogstraat 44

Zicht in Cromvliet

Zicht in de Hoogstraat

Zicht in de Bosstraat

Hotel Restaurant Brasserie “Zeeland” – Kaaij 6

Café-Restaurant “Hof van Holland” – Kaaij 1

Idem

Zicht op de jachthaven Eendracht

De Tholense brug

Aanvulling:

26 april 2011

Rehobothkerk

Appartementencomplex in de nabijheid van de Rehobothkerk

Villa Stadszicht uit 1911

Gemeentehuis van Tholen – Hof van Tholen 2

Mijn indruk van Tholen: Tholen vind ik een prachtig oud stadje. Als je vanuit Halsteren op de boogbrug rijdt (zie foto hierboven) heb je een prachtig uitzicht op zowel de jachthaven en het stadje. Gelijk aan het begin zijn er al diverse horecagelegenheden te vinden en dat nodigt gelijk uit om maar eens wat te gebruiken. Bij mijn wandeling door de straten moest ik gelijk denken aan het prachtige oude stadje Heusden. Een zelfde soort situatie. Hoewel Heusden in zijn totaliteit me iets monumentaler overkomt. De straten in Tholen zijn vrij smal, doch daarom misschien wel zo interessant deze te bewandelen. Deze straten zijn zo smal dat het meestal niet mogelijk is om van historische panden goede foto’s te maken. Het kerkje aan de Kerkstraat is slechts in detail weer te geven en ook het mooie oude stadhuis is moeilijk te fotograferen. Ook de prachtige oude Onze Lieve Vrouwe Kerk is niet in vol ornaat op beeld vast te leggen. Het stadhuis is echt een lust voor het oog. Het stamt uit 1460. Nou, dat is knap oud en het is prachtig om alle versieringen aan de gevel te bekijken. Het bordes voor het stadhuis is later geplaatst en wel in 1758, dit staat op een bordje daar ter plekke. Gelijk rechts van het stadhuis staat nog een vrij oud pand, maar ben er nog niet achter uit welk jaar. Ook heeft Tholen ’n paar gezellige winkelstraatjes en de horeca is overal wel te vinden. De molen “De Verwachting” is momenteel in restauratie, waarbij het dak van de molen terug te vinden is naast de molen (zie foto). Op een later tijdstip ga ik er nog wel eens een mooie foto van maken. Zoals meestal kwam ik weer tijd te kort en ga daarom binnenkort weer terug om er nog een tweede deel aan vast te koppelen. Ik wacht dan wel tot het een mooie dag is, want dan is het gezellig druk met toeristen en lijkt mij Tholen op zijn mooist. Ook ga ik dan een groter rondje maken en zal dan goed kijken of ik tussen al die nieuwbouw nog wat moois kan ontdekken. Want juist door die nieuwbouw ben ik de afgelopen jaren nogal eens doorheen gereden, toen ik op weg was naar de Oesterdam, alwaar ook het recreatieoord “De Speelmansplaten” is. Daar op die dam kun je bij een warme zomerse dag duizenden mensen terugvinden die liggen te zonnen en genieten van het weidse uitzicht over de Oosterschelde.

Voor artikelen over Tholen

Klik hierop

Kees Wittenbols.

20 mei 2009

Home