New Page 1

23A. Zevenbergen in beeld - Deel 1

(Foto: 28 mei 2010)

Zevenbergen (Brabants: Zuvvebérge) is een Nederlandse stad en was tot 1998 een zelfstandige gemeente,

toen het fuseerde met vier andere gemeenten tot de nieuwe gemeente Moerdijk.

Zevenbergen ligt in het noordwesten van de provincie Noord-Brabant, in de buurt van Breda.

Zevenbergen was echter tot 21 december 1805 een Hollandse stad.

Op die datum wordt een nieuwe scheiding tussen Holland en het Bataafse Brabant gemaakt.

Voortaan liep deze van Willemstad door het Hollands Diep en de Biesbosch naar Heusden.

Zicht op de suikerfabriek

Zicht op panden Noordhaven

Pand Beljaars Zuidhaven

Moerdijk is de naam van de gemeente die op 1 januari 1997 is ontstaan na een fusie van de gemeenten:

Fijnaart en Heijningen, Klundert, Standdaarbuiten, Willemstad en Zevenbergen.

In deze laatste kern staat nu het gemeentehuis.

Naast deze grote kernen maken nu ook de volgende dorpen deel uit van deze gemeente:

Achterdijk

Binnen-Moerdijk

Bosselaar

Drie Hoefijzers

Fijnaart

Heijningen

Helwijk

Hoekske

Kreek

Krooswijk

Langeweg (was daarvoor voor de helft gemeente Terheijden en voor de helft gemeente Zevenbergen)

Moerdijk

Molengors

Nieuwemolen

Noordhoek

Noordschans

Oudemolen

Roodevaart

Strooiendorp

Tonnekreek

Torenveld

Zevenbergschen Hoek (was daarvoor gemeente Zevenbergen)

Zwingelspaan

‘t Huis Steeland

Café de Kwip – Kerkstraat

Nederlands Hervormde kerk

Geschiedenis:

Zevenbergen is waarschijnlijk genoemd naar de heuvels die al tijdens de Romeinse tijd aanwezig waren en in die tijd voor een natuurlijke verdediging zorgden.

Het aantal heuvels was vermoedelijk echter geen zeven.

In 1964 en 1965 werden twee van deze heuvels onderzocht.

Opgravingen wezen uit dat deze heuvels al in de vroege of midden bronstijd bestonden.

Zevenbergen had tussen 1300 en 1421 (Sint-Elisabethsvloed) al een regionale functie voor opslag en doorvoer van turf en zout.

Door de watersnoodramp van 1421 werd Zevenbergen een eilandje.

Restaurant “De Tijd” – Zuidhaven

Zicht in de Noordhaven

In 1427 kreeg Zevenbergen stadsrechten,

hoewel dit niet meer betekende dan dat de hertog van Brabant de stad innam en de plaats tot stad verhief.

In deze tijd werd hier ook een gouden munt van het hertogdom Brabant vervaardigd: “de Pieter.”

In 1649 verkreeg Amalia van Solms, naast Turnhout, ook het markgraafschap van Zevenbergen door een ruil met de Spaanse koning Filips IV.

Spanje stelde als wereldmacht toen niet veel meer voor.

Halverwege de negentiende eeuw tot eind twintigste eeuw was Zevenbergen vooral bekend als suikerstad en telde het drie suikerfabrieken.

Dankzij deze fabrieken werden er spoorlijnen aangelegd om de suiker te vervoeren.

Voormalig woonhuis Vincent van Gogh - Stationsstraat

Bord op gevel voormalig woonhuis Vincent van Gogh - Stationsstraat

Zicht in Noordhaven

Openbaar vervoer:

Zevenbergen heeft een NS-station (Station Zevenbergen), een van de oudste in Nederland samen met dat van Oudenbosch.

Het oudste station staat in Valkenburg.

NS-station van Zevenbergen

(het op één na oudste station van Nederland uit 1854)

(Foto: december 2006)

Idem, maar nu Restaurant Loc 23 – Stationslaan 1A

(Foto: 28 mei 2010)

Witte Huis tegenover Stationslaan

Bezienswaardigheden:

In Zevenbergen zijn verschillende bezienswaardigheden.

Zo zijn er verschillende kerken, zoals de Rooms-Katholieke Sint Bartholomeuskerk en De Nederlands Hervormde Kerk.

Deze heeft zelfs de status van rijksmonument.

Bij de Oudheidskamer Willem van Strijen (aan de Zuidhaven) wordt een goed beeld gegeven over hoe de Zevenbergenaren rond 1900 leefden.

De streek waar Zevenbergen ligt, kenmerkt zich ook door zijn vele molens.

Enkele daarvan zijn ook te bezichtigen.

Er zijn diverse wandelroutes die langs of door Zevenbergen gaan.

Sint Bartholomeuskerk

Nederlands Hervormde Kerk

Panden op de Markt

Geboren in Zevenbergen:

Jan de Wit (10 mei 1945), Nederlands politicus (SP)

Angelique Seriese (12 juli 1968), Nederlands judoka

Gewoond in Zevenbergen: Vincent van Gogh, Nederlands schilder

Het Koetshuis uit 1870 (1)

Het Koetshuis uit 1870 (2)

Dierbare herinneringen aan Zevenbergen:

Nadat ik in 1959 mijn getuigschrift “Timmeren” had gehaald, ben ik praktisch gelijk als timmerman gaan werken. Mijn eerste werkgever was een aannemer, ene van Santvoort en die was net begonnen aan een nieuwbouwproject in Zevenbergen. Dit project was de bouw van een huishoudschool aan de Pastoor van Kessellaan. Mijn vader was daar de uitvoerder en een kennis van ons, ene Dré Hanegraaf (uit Terheijden), de voorman. Ook kwam daar even later nog Piet Dietvorst te werken, een echte Zevenbergenaar. Ik weet ook nog dat Piet van 1942 is. We trokken daar zo’n beetje met elkaar op en deden ook vele werkzaamheden daar ter plaatse samen. In 1960 is het project toen opgeleverd. Ik heb dat net niet meer meegemaakt, want ik was inmiddels als tekenaar ergens anders aan de slag gegaan. Ik heb tijdens deze periode een hele warme zomer meegemaakt, maar ook een zeer koude winter. Doch het was toch wel prettig werken daar. Je moet niet vergeten: het was mijn allereerste werkplek en dat blijft toch wel je hele leven als een dierbare herinnering in je geheugen hangen.

Jaren later kwam ik er nog wel eens voorbij en de situatie bleef zoals hij was. Best wel een aardig gebouw. Aan de overkant had je toen het voetbalveld van Virtus en in de nabijheid van het station had je een confectieatelier. Een aantal barakken bij elkaar, waar veel meisjes werkten. Als je vanaf de bouwplaats richting het dorp liep kon je rechts een oud straatje in. Ik ben de naam kwijt, maar het zou de Doelstraat kunnen zijn zag ik later op een plattegrondje. Hij kwam in ieder geval ergens bij de kerk uit. Daar stonden een klein aantal vrij oude woninkjes in en daar woonde ene Jan, zijn achternaam is me ontschoten (Jan van den Bosch?), maar hij stond in het dorp bekend als “De Spar.” Een alleraardigste man, nog eentje uit de negentiende eeuw en pruimde dat het een ‘lieve lust’ was. Om zijn tijd als aow-er ’n beetje te doden was hij als een soortement van sjouwer bij ons op de werkplaats werkzaam en verdiende daar dus wat extra’s mee. Van dat oude straatje is niets meer over. Er staan allemaal nieuwe woningen. Maar ja, wat heet nieuw? Ze staan er inmiddels ook al wel zo’n 40 jaar!

In de tijd dat ik in Zevenbergen werkte, had je het oude gedeelte van Zevenbergen met sporadisch wat beginnende nieuwbouw, waaronder het verzorgingscomplex vlak achter de kerk. Men noemde Zevenbergen toen een groot dorp, maar wel een zeer sfeervol groot dorp. Als we wat hout nodig hadden voor de bouw van de school gingen we dat altijd, meestal te voet, halen bij een timmerwerkplaats ergens in het centrum in een heel oud en smal straatje. Daar had ene mijnheer Matthee een timmerwerkplaats. Dat was toen destijds al een ‘krasse zestiger’ en zijn zaakje lag vol met de meest uiteenlopende houtsoorten. Ook had hij wat houtbewerkingsmachines in zijn knusse onderkomen staan en werkte zich zowat de hele dag te pletter. Maar wij waren een goede klant van hem. In 1959 hadden veel mensen het nog niet zo breed, dus wij waren zeer welkom, dat liet hij ook altijd goed merken. Doch veel dorpelingen hadden een andere mening over hem, hoorde ik wel eens. Omdat het dragen van een horloge nog niet voor iedereen was weggelegd, kwam de kerk daar ter plaatse ons goed van pas. De klok liep altijd aardig bij en was onze steun en toeverlaat wanneer de tijd een bepaalde rol ging spelen met betrekking tot aanvang van de werkzaamheden (altijd klokslag 7.00 uur) en andere soortgelijke tijdsbegrippen. Ook de BBA-bus, lijn 17, kwam toen door de Pastoor van Kessellaan heengereden en we hadden een bushalte vlakbij. Tot zover even het verleden.

Toen ik vorig jaar, toch weer voor de zoveelste keer in Zevenbergen was, nog door de Pastoor van Kessellaan kwam, zag ik nog steeds dat het schoolgebouw er was. Ik wist toen al wel dat de school gesloten was en was omgetoverd in een of ander administratiekantoor. Ik had ook al eens gelezen dat ook dit bedrijf hieruit zou vertrekken. Dus op 15 december 2006 ging ik min of meer als een haas naar Zevenbergen toe. In de eerste plaats ging ik met de bedoeling om een fotoreportage te maken van Zevenbergen, zoals de andere reportages die inmiddels op mijn eigen site staan. Maar zeker om toch nog een foto te maken van deze oude en dierbare werkplek. De bedoeling was om allereerst een foto te maken van deze ‘oude’ huishoudschool. Ik kwam de Pastoor van Kessellaan ingelopen, vanuit richting station en toen zag ik het in verte. Een akelig lege plek, waar eens de school stond. AFGEBROKEN! Ik ben nog wel even gaan kijken naar die plek. Een modderig stukje grond was er voor in de plaats gekomen, met een hekwerkomheining. Niets meer te zien, op een heel klein stukje muur na, dat diende als erfafscheiding in die tijd. Eigenlijk voelde ik er nog weinig voor om nog foto’s te gaan maken van Zevenbergen, maar omdat ik er toch was heb ik dat dan toch nog maar gedaan. Hier is echt ’n stukje geschiedenis voor mij voorgoed verdwenen. Ook een stukje geschiedenis van mijn vader die toch met volle overgave aan de bouw van deze school heeft gewerkt. Maar ja, de vooruitgang is niet tegen te houden en voor de meeste mensen maakt het toch weinig uit of deze oude school er wel of niet staat. Maar voor mij dus wel!

Voormalige huishoudschool aan de Pastoor van Kessellaan

Kees Wittenbols.

Ulvenhout.

December 2006

Pand uit: MDCCCXLI – nabij de Zuidhaven

Panden aan de Zuidhaven

Studio Zuidhaven

Zevenbergen: Centrum? Is gewoon lelijk?

Op de website van: www.zevenbergen.net zag ik dit artikel staan. Ik heb het even gelezen. Over de inhoud hiervan ga verder niet op in. Alleen de titel van dit verhaal is gewoonweg belachelijk te noemen. Ene Rinze Brandsma heeft dit verzonnen. Aan de naam te zien, is het oorspronkelijk iemand afkomstig uit het hoge noorden. Ik vraag me werkelijk af waar deze persoon naar gekeken heeft. Hoe komt hij tot dat oordeel? Nou is het natuurlijk zo, dat je ogen het venster zijn van je hersenen, maar in dat laatste zit dan beslist een ‘kronkel.’ Ik heb al zoveel plaatsen gezien en ben het helemaal niet met hem (of misschien wel zij) eens! Alle panden en dat niet alleen, maar de totale inrichting van de gehele oude kern is domweg een mooi plaatje te noemen. Overal ligt wel eens rommel op straat maar dat heeft niets met de bebouwing/inrichting te maken. Mogelijk dat ze in het hoge noorden meer proper zijn, maar dit ter zijde. De titel van dit artikel had anders moeten heten!

Kees Wittenbols.

Olie-wind- en graanmolen uit 1840 (1)

Olie-wind-en graanmolen uit 1840 (2)

Bon Makelaars

Historisch pand

Mijn indruk van Zevenbergen: Zevenbergen behoort mijns inziens thuis in de top vijf van de mooiste Brabantse plaatsen. Het heeft werkelijk een prachtig oud en historisch centrum met vele kleine, ‘zeer’ oude sfeervolle straatjes hieromheen. Zevenbergen straalt iets bijzonders uit, net zoals ik dat in Geertruidenberg heb mogen ervaren. Weliswaar kun je veel nieuwe gebouwen ontdekken tussen al dat ‘oude spul,’ maar alles is zeer goed aangepast aan de omgeving. De Noord- en Zuidhaven zijn werkelijk fantastisch om daar doorheen te lopen en om zeker de Markt niet te vergeten. Hoewel er in de loop der tijd ook wat oude straatjes zijn verdwenen zijn de meesten toch nog wel vrij intact gebleven. Zevenbergen is inmiddels wel zo uitgebreid geworden dat je hier gerust van een kleine stad kunt spreken. Doch dit is wel allemaal nieuwbouw, met weinig tot geen bezienswaardigheden. Ook Zevenbergen staat bij mij nog op het programma om nog eens nader te bezoeken en zal dan veel omgevingsfoto’s gaan maken. Ik heb er in 1959 en 1960 een bepaalde tijd gewerkt en weet daarom dat er ook in de directe omgeving van Zevenbergen verschillende bezienswaardigheden zijn. Dus ook hier weer: Zevenbergen tot binnenkort!